چرا بعضی افراد با مصرف قرص امگا ۳ جوش می‌زنند؟

امروزه قرص امگا ۳ یکی از محبوب‌ترین مکمل‌های تغذیه‌ای است که افراد برای بهبود سلامتی کلی و حتی زیبایی پوست مصرف می‌کنند. اما در مقابل، برخی ادعا می‌کنند همین قرص باعث ایجاد جوش در پوستشان شده است. باور رایجی در محافل زیبایی و سلامتی وجود دارد که می‌گوید برخی افراد پس از مصرف امگا ۳ دچار جوش و آکنه می‌شوند.

ترکیبات موجود در قرص امگا ۳ یعنی اسیدهای چرب امگا ۳ به عنوان مواد مغذی ضدالتهاب شناخته می‌شوند که فواید بسیاری برای سلامتی دارند. این تناقض میان شهرت علمی امگا ۳ و تجربه‌های برخی افراد این پرسش را به‌وجود می‌آورد که آیا واقعاً رابطه‌ای بین امگا ۳ و آکنه وجود دارد؟ در این مقاله به طور علمی بررسی می‌کنیم که چرا گفته می‌شود جوش بعد از مصرف امگا ۳ بروز می‌کند و واقعیت پشت این باور چیست؟

قرص امگا ۳ و فواید آن برای سلامتی و پوست

قرص امگا ۳ در واقع مکمل حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ (مانند EPA و DHA) است که معمولاً از روغن ماهی یا منابع گیاهی تهیه می‌شود. امگا ۳ از نظر علمی جزء اسیدهای چرب ضروری است؛ به این معنا که بدن ما قادر به تولید آن نیست و باید از طریق غذا یا مکمل تامین شود. این ماده نقش‌های مهمی در سلامتی ایفا می‌کند: از بهبود سلامت قلب و عروق گرفته تا حمایت از عملکرد مغز و کاهش التهاب در بدن.

در زمینه پوست و زیبایی نیز امگا ۳ اهمیت ویژه‌ای دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف امگا ۳ می‌تواند به حفظ رطوبت پوست، بهبود عملکرد سد دفاعی پوست و کاهش التهابات پوستی کمک کند. افرادی که رژیم غذایی سرشار از ماهی‌های چرب یا قرص امگا ۳ دارند، اغلب پوست شاداب‌تر و انعطاف‌پذیرتری دارند. 

با توجه به این فواید، از دید علمی انتظار می‌رود که امگا ۳ نه تنها باعث جوش نشود، بلکه حتی به سلامت پوست و کاهش آکنه کمک کند. پس چرا برخی افراد نگران بروز جوش با مصرف قرص های امگا ۳ هستند؟ برای پاسخ به این سوال، باید نگاهی دقیق‌تر به تاثیر امگا ۳ بر چربی پوست و مکانیسم بروز آکنه بیندازیم.

تاثیر امگا ۳ بر چربی پوست

یکی از دغدغه‌های افرادی که پوست چرب یا مستعد آکنه دارند، تاثیر امگا ۳ بر چربی پوست است. از آنجا که امگا ۳ یک اسید چرب است، ممکن است تصور شود مصرف قرص امگا ۳ باعث افزایش تولید سبوم (چربی پوست) و چرب‌تر شدن پوست شود. اما واقعیت علمی متفاوت است.

علاوه بر این شواهد، پژوهش‌های دیگری نیز تاثیر امگا ۳ بر چربی پوست را در جهت کاهش تولید سبوم تایید کرده‌اند. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف امگا ۳ حتی ممکن است میزان ترشح چربی پوست را کاهش دهد. برای مثال، یک پژوهش اشاره می‌کند که افزایش مصرف امگا ۳ همراه با کاهش مصرف امگا ۶ می‌تواند پوست را به وضعیت ضدالتهابی سوق داده و تولید چربی اضافی را مهار کند.

بنابراین برخلاف تصور اولیه، تاثیر امگا ۳ بر چربی پوست معمولاً به صورت کاهش چربی اضافه و بهبود کیفیت چربی پوست ظاهر می‌شود نه افزایش آن. به طور خلاصه، تاثیر امگا ۳ بر چربی پوست عمدتاً به شکل کنترل چربی اضافی و کاهش احتمال انسداد منافذ پوست بروز می‌کند.

امگا ۳ و آکنه

موضوع امگا ۳ و آکنه سال‌هاست مورد توجه پژوهشگران حوزه پوست و تغذیه قرار دارد. آکنه یک بیماری التهابی پوستی است و از این رو هر عاملی که بتواند التهاب را کاهش دهد یا تعادل چربی پوست را بهبود بخشد، می‌تواند در کاهش شدت آکنه موثر باشد. اسیدهای چرب امگا ۳ دقیقاً دارای چنین خصوصیاتی هستند. شواهد علمی متعددی نشان می‌دهد که مصرف بیشتر قرص امگا ۳ با کاهش خطر بروز آکنه همراه است.

برای مثال، در مطالعات مقایسه‌ای مشاهده شده که رژیم غذایی مردمان مناطقی که ماهی بیشتری مصرف می‌کنند و به طور کلی امگا ۳ بالاتری در رژیم خود دارند، شیوع و شدت آکنه کمتر است. به طور کلی، یافته‌ها حاکی از آن است که رابطه امگا ۳ و آکنه معکوس بوده و مصرف بیشتر امگا ۳ با آکنه کمتر همراه است.

 علاوه بر مطالعات اپیدمیولوژیک، تحقیقات بالینی نیز از نقش مفید امگا ۳ در درمان آکنه حمایت می‌کنند. در یک کارآزمایی تصادفی-کنترل‌شده، افراد مبتلا به آکنه خفیف تا متوسط به مدت ۱۰ هفته روزانه حدود ۲۰۰۰ میلی‌گرم قرص امگا ۳ دریافت کردند. نتایج نشان داد تعداد جوش‌های التهابی و غیر التهابی در این افراد به طور قابل توجهی کاهش یافت.

مطالعه کوچک‌تری نیز ۱۲ هفته مصرف قرص امگا ۳ را بررسی کرد و هرچند به طور کلی تغییر معنی‌داری در همه افراد مشاهده نشد، اما جالب اینجا بود که در اکثر کسانی که آکنه متوسط تا شدید داشتند بهبود رخ داد و تنها در چند فرد با آکنه خفیف، وضعیت اندکی بدتر شد. به بیان دیگر، در اغلب افراد افزایش دریافت امگا ۳ به بهبود آکنه منجر می‌شود و این ارتباط امگا ۳ و آکنه را تایید می‌کند.

امگا ۳ چگونه آکنه را بهبود می‌بخشد؟ مکانیزم‌های گوناگونی در این زمینه مطرح شده است. مهم‌ترین اثر امگا ۳ خاصیت ضدالتهابی آن است: قرص امگا ۳ با تاثیر بر مسیرهای شیمیایی بدن، تولید برخی مواد التهابی مانند لوکوترین B4 و اینترلوکین‌ها را مهار می‌کند. با مصرف این قرص (EPA و DHA)، این مولکول‌های رقابتی جایگزین اسید آراشیدونیک در غشاهای سلولی می‌شوند و در نتیجه تولید واسطه‌های التهابی کاهش می‌یابد. این شواهد علمی تصویری امیدوار کننده از ارتباط امگا ۳ و آکنه به عنوان یک رابطه مفید ارائه می‌دهد. 

جوش بعد از مصرف امگا ۳: واقعیت یا تصور؟

با وجود شواهدی که ذکر شد، پس علت پدید آمدن باور «جوش بعد از مصرف امگا ۳» چیست؟ چرا برخی افراد ادعا می‌کنند که با شروع مصرف این قرص پوستشان جوش زده است؟ در این بخش به بررسی دلایل احتمالی این گزارش‌ها می‌پردازیم تا ببینیم آیا این یک واقعیت علمی است یا تصوری نادرست:

• کیفیت قرص امگا ۳ و اکسید شدن چربی‌ها: یکی از عوامل پنهانی که می‌تواند تجربه افراد را متفاوت کند، کیفیت قرص امگا ۳ مصرفی است. تحقیقات نشان داده بیش از نیمی از مکمل‌های امگا ۳ فروخته‌شده ممکن است دچار اکسیداسیون (فساد چربی) شده باشند. در چنین شرایطی ممکن است فرد به اشتباه تصور کند جوش بعد از مصرف امگا ۳ برایش رخ داده، در حالی که عامل واقعی کیفیت پایین روغن بوده است.
  
• واکنش آلرژیک یا حساسیت به قرص امگا ۳: هرچند نادر است، اما برخی افراد ممکن است به ترکیبات موجود در قرص امگا ۳ حساسیت داشته باشند. این حساسیت می‌تواند به ماده موثره (روغن ماهی) یا حتی به اجزای کپسول (ژلاتین و غیره) باشد. بنابراین ممکن است فردی پس از مصرف امگا ۳ دچار بثورات یا جوش‌های ریز شود که ناشی از آلرژی است، نه آکنه کلاسیک.
  
• تطبیق اولیه سیستم ایمنی با قرص امگا ۳: برخی گزارش‌های غیررسمی حکایت از آن دارد که در ابتدای شروع مکمل امگا ۳، بدن برخی افراد نوعی «واکنش تطبیقی» نشان می‌دهد که ممکن است شامل ظهور چند جوش جدید باشد.
  
• عوامل همزمان و اثر تلقینی: گاهی اوقات نسبت دادن علت جوش‌ها به یک عامل خاص می‌تواند ناشی از همزمانی تصادفی یا اثر ذهنی باشد. کسی که شروع به مصرف امگا ۳ می‌کند ممکن است همزمان تغییرات دیگری در زندگی‌اش رخ داده باشد. اگر در آن مقطع پوستش جوش بزند، طبیعی است که اولین مظنون جدید همان امگا ۳ باشد. به بیان دیگر، بروز چند جوش بعد از مصرف امگا ۳ لزوماً به معنای رابطه علت و معلولی نیست و باید سایر عوامل را در نظر گرفت.
  
• ترکیب امگا ۳ همراه با مواد دیگر: همه محصولات حاوی امگا ۳، خالص نیستند. برخی از مکمل‌هایی که با عنوان قرص امگا ۳ عرضه می‌شوند، در واقع ترکیبی از امگا ۳، امگا ۶ و امگا ۹ هستند. مصرف چنین مکملی ممکن است نسبت دریافتی امگا ۶ را بالا ببرد که خود عامل تشدید کننده التهاب و آکنه است. یا مثلاً روغن کبد ماهی (که برخی افراد به عنوان قرص امگا ۳ مصرف می‌کنند) حاوی مقادیر بالای ویتامین A و D است؛ دوز بالای ویتامین B12 یا D در برخی افراد می‌تواند باعث جوش‌های موقت شود. بنابراین اگر پس از مصرف مکملی که عنوان قرص امگا ۳ دارد جوش زده‌اید، ترکیب دقیق آن محصول و وجود سایر افزودنی‌ها را بررسی کنید. ممکن است علت در حقیقت چیز دیگری درون آن کپسول‌ها باشد نه اسید چرب امگا ۳.

با در نظر گرفتن مجموعه موارد بالا، می‌توان نتیجه گرفت که جوش بعد از مصرف امگا ۳ بیش از آنکه یک واقعیت عمومی و قاعده‌مند باشد، به شرایط فرد و کیفیت مکمل بستگی دارد. 

نتیجه‌گیری

براساس شواهد علمی موجود، مصرف امگا ۳ نه تنها باعث ایجاد جوش نمی‌شود، بلکه در بسیاری از موارد می‌تواند به کاهش التهاب و بهبود وضعیت پوست‌های مستعد آکنه کمک کند. امگا ۳ با تاثیر مثبت بر تنظیم چربی پوست و خواص ضدالتهابی خود، یاری‌رسان سلامت پوست است.

در نهایت، می‌توان گفت ترس از جوش زدن نباید مانع استفاده منطقی و درست از مزایای امگا ۳ شود. قرص امگا ۳ برخلاف این باور عامه، دشمن پوست نیست. برعکس، این قرص می‌تواند دوست آن باشد. بنابراین با خیالی آسوده، تحت نظر متخصص و با انتخاب محصول مناسب، از فواید امگا ۳ بهره‌مند شوید و به شایعات تایید‌نشده در مورد آن کمتر توجه کنید. در یک کلام، با مصرف منظم امگا ۳، پوستی سالم‌تر و بدنی تندرست‌تر خواهید داشت.